Onlangs begeleidde ik het altijd confronterende, maar ook ontroerende proces van afscheid nemen. Een echtpaar is al bijna 46 samen. Ze bouwden samen aan hun bedrijf, brachten 3 kinderen groot, genoten van vakanties, zorgden voor hun ouders en deelden lief en leed met elkaar. Ze waren elkaars beste maatjes. En toen werd één van de partners  ziek.

 

Relatie bij een ernstige ziekte

Meneer is moe. Heel moe. Hij is een ernstig zieke patiënt geworden. In de woonkamer staat voor de televisie een ziekenhuisbed. De afstandsbediening en telefoon binnen handbereik en een rollator naast zijn bed. Dit is nu zijn wereld.De man heeft kanker en de artsen kunnen niets meer voor hem betekenen. De kanker en vele behandelingen hebben zijn lichaam en geest uitgeput en letterlijk uit balans gebracht. Er is geen hoop meer op een nog langer gelukkig leven samen. Meneer mist de regie over zijn leven en dat doet zijn eigenwaarde geen goed. Hij moet steeds meer loslaten en hij moet leren zich over te geven aan de zorg van anderen. Betrokken verpleegkundigen van de Wijkzorg komen hem elke dag douchen en aankleden. Het verlies van autonomie zorgt voor frustratie en boosheid.

 

Partner wordt mantelzorger

Zijn vrouw probeert liefdevol haar nieuwe rol als mantelzorger op zich te nemen. Ze doet  de boodschappen en zorgt voor het eten. Ze houdt familie en vrienden op de hoogte van de gezondheid van haar man. Ze geeft hem zijn medicatie, z’n pufjes, regelt een rolstoel en heeft contact met de huisarts en thuiszorg. Het doet haar veel verdriet om haar geliefde te zien veranderen van een zorgzame wederhelft in een zorgafhankelijke partner. Ze kampt met gevoelens van angst, onrust en onzekerheid. “Doe ik het wel goed? Hoe houd ik alle ballen hoog? Hoe zal het einde zijn?” Ze mist de steun van haar partner die hij voor zijn ziekte wel kon geven. Eigenlijk heeft ze het gevoel dat ze haar maatje nu al kwijt is. Daarnaast wil ze geen aandacht vragen voor haar eigen proces van onmacht, verlies, verdriet en het toekomstbeeld.

 

Toekomstperspectief van beide partners verschilt

Dus niet alleen de partnerrollen veranderen, maar ook het toekomstperspectief van beiden is anders. In dit geval bereidt mevrouw zich voor op het afscheid van haar man en op een toekomst zonder hem. “Hoe zal het leven zijn wanneer mijn partner er niet meer is?” Ze vraagt zich af of ze dit wel aankan.

De man bewandelt een ander pad. Zijn wereld wordt steeds kleiner. Het besef dat hij niet lang meer zal leven dringt langzaam tot hem door. Hij blikt terug op zijn leven en denkt na over wat hij heeft nagelaten en vraagt zich af wat de betekenis van zijn leven was. Ook  worstelt hij met een onopgelost conflict uit het verleden en wil dit nog bespreekbaar maken. Hij moet afscheid nemen van alles wat hem dierbaar is. Dat vraagt veel van zijn incasserings- en aanpassingsvermogen. Het maakt hem verdrietig en soms boos.

De gelijkwaardigheid en wederkerigheid van hun relatie verdwijnt. De veranderingen in hun leven geven wrijving binnen hun relatie en dat doet hen beiden veel verdriet.

 

Tips: van spanning terug naar liefde

Hoe los je spanning op en komt de liefde weer terug als een partner binnenkort komt te overlijden?
  • Besef dat jullie beiden rouwen en dat ieder dat op zijn manier doet.
  • Verplaats je in de situatie van de ander. Vraag naar zijn of haar ideeën en gevoelens.
  • Communiceer open met elkaar. Wees je bewust van het feit dat de ander niet jouw gedachten kan lezen. En jij niet die van hem of haar.
  • Spreek verwachtingen die je van elkaar hebt naar elkaar uit en maak duidelijk waar je wel of niet aan kan voldoen. Wees concreet en specifiek.
  • Hou je bij feiten en vertel wat het met jou doet.
  • Neem  even afstand wanneer emoties hoog oplopen en kom erop terug wanneer jullie beiden weer rustig zijn. Deze emoties zijn begrijpelijk en mogen ook, maar de oplossing zit in het samen bespreken.
  • Beschuldig de ander niet.
  • Zoek iemand in de naaste omgeving met wie je kunt praten over je gevoelens.
  • Schrijf op wat je dwars zit, dit maakt je gevoelens vaak helderder. Laat het – als je dit fijn vindt – de ander lezen om het gesprek te openen.
  • Beweeg mee met de ander. Zoek in zijn verhaal iets waar jij begrip voor hebt en zeg dat ook.
  • Draag oplossingen voor.
  • Vertel elkaar wat goed voelt in deze emotionele en onzekere periode.
  • Spreek je liefde naar elkaar uit.

 

Terug naar de man en de vrouw van de inleiding. Tijdens een gesprek vertel ik wat ik zie tijdens hun ‘botsingen’. De oude patronen die zo vertrouwd waren tussen hen werken ineens niet meer. Ze zijn binnen hun relatie zoekend naar een nieuw evenwicht. Een nieuwe manier van samenleven omdat het, eens zo vertrouwde samenzijn, er gewoonweg niet meer is. Ik leg uit dat het heel begrijpelijk en normaal is dat relaties veranderen in zo’n verdrietige en onzekere tijd. Beiden hebben een ander toekomstperspectief. Bovenstaande tips bespreek ik met ze. Het is fijn te merken dat de liefde weer gaat stromen. Het gesprek lucht hen op; ze zijn blij met de handvaten. En dat is voor nu even voldoende. Het maakt dit prachtige echtpaar én mij dankbaar!

 

Wil je praten over jouw ervaringen? Of ben je benieuwd of ik ook iets voor jou kan betekenen?

Neem dan contact met me op. Marian@mariansterke.nl