In het hospice waar ik werk werd onlangs een mevrouw opgenomen die niet was uitbehandeld, maar vond dat haar leven was voltooid. Ze wilde daarom stoppen met eten en drinken. Na zorgvuldig overleg was besloten dat ze dat in ons hospice onder begeleiding mocht doen. Zo kon ze min of meer haar overlijden zelf regisseren. Een opname die veel respect afdwingt, maar ook ‘schuurt’.

 

 

Eigen regie

Voor steeds meer mensen is eigen regie over leven en dood een belangrijk goed. De redenen om bewust te willen stoppen met eten en drinken zijn divers. Mensen kunnen ‘klaar’ zijn met het leven, ze ervaren een grote eenzaamheid, hebben ernstige lichamelijke gebreken of kregen geen toestemming voor euthanasie. In het bewust stoppen met eten en drinken zien ze een alternatief om hun doodswens toch te kunnen vervullen. Het is schrijnend als mensen hiervoor kiezen omdat ze het leven niet meer zinvol vinden of zich eenzaam voelen. Want als dat het geval is moeten we als samenleving meer aandacht hebben voor de achterliggende hulpvraag. Is dit niet het geval, dan getuigt het van respect en oog voor de wens tot eigen regie van mensen.

 

Mag je zomaar stoppen met eten en drinken?

Ja, dat mag. Ieder mens mag bewust afzien van eten en drinken. Het is te vergelijken met afzien van een behandeling die leidt tot overlijden. Hierbij maak je gebruik van je zelfbeschikkingsrecht. Er is geen sprake van zelfdoding of euthanasie, maar van een natuurlijke dood. Een arts is verplicht je hierbij te begeleiden.

 

Waardig sterven

Vaak is het zo dat wanneer je jonger dan 60 jaar  bent, en je geen onderliggende ziektes hebt en in goede conditie verkeert, het moeilijk en meestal heel zwaar is om op deze manier te sterven. Heb je een gevorderde leeftijd of een zwakke conditie, dan is bewust stoppen met eten en drinken een mogelijkheid om waardig te sterven onder eigen regie.

 

Goede begeleiding

Eén van de voorwaarden om zo’n wens tot een goed einde te laten komen is een goede begeleiding. Begeleiding door een arts, je naasten en van andere hulpverleners. Er moeten duidelijke afspraken worden gemaakt. Vaak worden deze afspraken vastgelegd in een wilsverklaring. Als je daarin aangeeft dat je absoluut geen vocht wilt krijgen toegediend, dan mogen hulpverleners dit ook niet doen.

 

Hoe werkt het?

Sommige mensen geven de voorkeur aan steeds minder gaan eten en drinken. Anderen stoppen van de ene op de andere dag. Eet of drink je echt niets meer, dan treedt de dood meestal binnen 2 weken in. Er is doorzettingsvermogen voor nodig om achter je keuze te blijven staan. Je kunt bijvoorbeeld veel dorst krijgen of in een delier belanden waardoor je erg verward raakt. Dat vraagt nogal wat van jou, je naasten en van verzorgenden. Ook is goede mondzorg nodig om klachten van een droge mond en dorstgevoelens zoveel mogelijk te voorkomen.

Een arts kan je medicatie voorschrijven om eventuele klachten te verlichten. Mocht dit niet voldoende zijn en er echt lijden ontstaan, dan kan worden overgegaan tot palliatieve sedatie. Dat is door middel van medicatie het opzettelijk verlagen van het bewustzijn met als doel het lijden te verlichten.

 

Langzame dood

De mevrouw in ons hospice at de eerste paar dagen na haar opname nog wat kleins en ervaarde rust in en respect van haar omgeving. Ze nam uitgebreid afscheid van vrienden en familie. Op een gegeven moment at en dronk ze helemaal niets meer en na een tijdje kwam ze haar bed niet meer uit. Haar krachten namen af, ze ging steeds meer slapen en die slaap ging uiteindelijk over in haar rustige dood.

 

Het was bijzonder om van dit proces getuige te mogen zijn. Ik zag de bewuste verantwoordelijkheid die deze dame nam over haar leven in plaats van die bij een arts neer te leggen.

Worstel jij of iemand in je omgeving met vragen over zinvol leven of eenzaamheid? Voel je je niet gehoord? Wil je hierover praten? Neem dan contact met me op. Ik luister: marian@mariansterke.nl, telefoonnummer 06-16068944.

 

Bron: KNMG en V&VN-handreiking Zorg voor mensen die bewust afzien van eten en drinken om het levenseinde te bespoedigen, KNMG en V&VN, 2014.